Skandale i wycieki GTA: co było przed GTA 6

Wyciek, który trwa właśnie teraz, wygląda na bezprecedensowy tylko wtedy, gdy patrzeć na niego osobno. GTA przez dwadzieścia lat zebrało własną historię wycieków, pozwów i prób zakazu – i niemal każda z nich była większa niż obecna.

Krótko: co już wyciekło, kto się z kim sądził i jak się skończyło.

Włamanie z 2022 roku: dziewięćdziesiąt nagrań i kod źródłowy

We wrześniu 2022 roku włamano się do Rockstara. Siedemnastoletni Arion Kurtaj z Oxfordshire, członek grupy Lapsus$, wszedł do wewnętrznego Slacka studia na skradzionych danych pracownika i wyniósł około dziewięćdziesięciu nagrań z wczesnej wersji GTA 6 – cztery razy więcej, niż poszło do sieci przez tydzień obecnego wycieku. Razem z nagraniami wyciekł kod źródłowy.

Rockstar potwierdził włamanie następnego dnia – rzadki dla studia przypadek publicznego oświadczenia. Kurtaja sądzono nie tylko za to: na tej samej liście byli Uber i Nvidia. W grudniu 2023 roku uznano go za niezdolnego do udziału w procesie i bezterminowo umieszczono w zamkniętym ośrodku.

Historia na tym się nie skończyła. 25 grudnia 2023 roku kod źródłowy GTA V trafił do publicznego dostępu – wypuścili go ci, którzy dostali go z tego samego włamania. W lipcu 2026 roku Kurtaja przeniesiono z ośrodka do więzienia, a ponowny proces wyznaczono na listopad 2026 – miesiąc premiery GTA 6.

Zwiastun, który wyciekł trzy dni wcześniej

Nie każdy wyciek to włamanie. 2 grudnia 2023 roku konto na TikToku opublikowało nagranie z podpisem „pierwsze spojrzenie na GTA 6” – trzy dni przed wyznaczoną premierą pierwszego zwiastuna. Rockstar nie czekał: opublikował zwiastun oficjalnie wcześniej, z krótkim komentarzem, że ich zwiastun wyciekł i prawdziwy trzeba obejrzeć na YouTube.

Nawet z zepsutą niespodzianką nagranie zebrało ponad dziewięćdziesiąt milionów wyświetleń w dobę – rekord dla materiałów o grach na YouTube. To bodaj jedyny przypadek na tej liście, gdy wyciek nic nie kosztował: studio po prostu wcisnęło przycisk dobę wcześniej.

„Hot Coffee”: jak mod zmienił grze ocenę

Najdroższy skandal serii zaczął się nie od pozwu, lecz od moda. W San Andreas została wycięta, ale nieusunięta z plików interaktywna scena. Latem 2005 roku odblokował ją mod – i 20 lipca 2005 roku ESRB odebrało grze ocenę M i przyznało AO, „tylko dla dorosłych”.

To nie zakaz, ale działa jak zakaz: Wal-Mart, Target, Best Buy i Circuit City zdjęły grę z półek, Take-Two wstrzymało produkcję. Same zwroty kosztowały wydawcę 24,5 miliona dolarów.

Potem były dwa postępowania. W czerwcu 2006 roku Take-Two i Rockstar zamknęły roszczenia Federalnej Komisji Handlu ugodą bez kary: firmy zobowiązały się dokładniej ujawniać treści wpływające na ocenę, a za naruszenie uzgodniono karę cywilną w wysokości 11 tysięcy dolarów. Konsumencki pozew zbiorowy zamknięto w 2008 roku funduszem 20,1 miliona dolarów, z czego 15,2 miliona zapłacili ubezpieczyciele.

Pozwy: od społeczności do sprawy o zabójstwo

Grudzień 2003, Vice City. Haitańska koalicja hrabstwa Palm Beach złożyła pozew z żądaniem zdjęcia gry ze sprzedaży – pozwanymi byli nie tylko Rockstar i Take-Two, ale też sklepy i właściciele platform. Chodziło o kwestię „kill the Haitians”: w fabule odnosi się do haitańskiej mafii, ale poza kontekstem brzmi inaczej. Rockstar usunął ją z późniejszych wydań i sprawa się na tym skończyła.

2005, Alabama. Sprawa Devina Moore’a – nastolatka, który zastrzelił dwóch policjantów i dyspozytora. Rodziny ofiar pozwały wydawcę i sprzedawców, dowodząc, że gra „wytrenowała” strzelca. Reprezentował je prawnik z Florydy Jack Thompson – człowiek, który w tamtych latach był głównym publicznym przeciwnikiem serii.

2007, Manhunt 2. Nie GTA, ale to samo studio. ESRB dało grze AO, brytyjskie BBFC w ogóle odmówiło certyfikatu, a Take-Two wstrzymało wydanie. Grę przemontowano i jesienią wydano z oceną M – i żaden zakaz się nie utrzymał.

Jak skończyło się u Thompsona

Jack Thompson żądał uznania GTA za przyczynę zabójstw, a Bully za zagrożenie publiczne, i prowadził te sprawy głośno. Skończyło się nie zwycięstwem i nie przegraną co do meritum: 25 września 2008 roku Sąd Najwyższy Florydy odebrał mu prawo wykonywania zawodu.

Postępowanie dyscyplinarne szło po 31 zarzutach; w 27 z nich sędzia Dava Tunis zaleciła uznać go winnym. Dwadzieścia jeden zarzutów przyszło z postępowań wokół GTA, kolejne cztery – z próby ogłoszenia Bully zagrożeniem publicznym. Sformułowania dotyczyły zachowania w procesach: fałszywe oświadczenia wobec sądu, naruszenie postanowienia sądu, potok bezzasadnych wniosków. Uprawnienia stracił za to, a nie za poglądy na gry wideo – ale to właśnie sprawy przeciw Rockstarowi dały większość zarzutów.

Co z tego wynika dla obecnej sprawy

Trzy rzeczy widoczne tylko na długim dystansie.

• Sam wyciek ani razu nie przesunął premiery. W 2022 do sieci poszło dziewięćdziesiąt nagrań i kod źródłowy – terminów produkcji to nie zmieniło.
• Drogo kosztuje nie wyciek, tylko ocena. Jedyny raz, gdy skandal kosztował wydawcę realne pieniądze, to „Hot Coffee”: 24,5 miliona zwrotów plus 20 milionów do funduszu pozwu. Żaden wyciek nie zbliżył się do takich liczb.
• Zakazy się nie trzymają. Każda próba zdjęcia gry ze sprzedaży kończyła się albo przemontowaniem i powrotem oceny, albo niczym.

Co dzieje się ze sprawą teraz – w kronice wycieku GTA 6: kto publikuje, co robi w odpowiedzi Take-Two i które wiadomości o schwytaniu okazały się zmyślone.